Van Eesteren-Fluck & Van Lohuizen Stichting

Stad van Komen en Gaan

Met Een Stad van Komen en Gaan doet Crimson Architectural Historians onderzoek naar de nationale en internationale historische context van migratie, en de lessen die we kunnen trekken uit de strategieën en concrete ruimtelijke ingrepen elders in Europa. De EFL Stichting ondersteunt de onderzoeksdoelstellingen van de Stad van Komen en Gaan en ziet daarin een belangrijke bijdrage aan het discours over de integrale ontwikkeling van de hedendaagse stad. Het onderzoek mondt in 2018 uit in een publicatie, een symposium en een tentoonstelling.

Stad van Komen en gaan

Een Stad van Komen en Gaan onderzoekt de ruimtelijke impact van migratie op de Nederlandse steden, dorpen en landschappen. Hoe kunnen we migratie adresseren als een fact of life. Welke strategieën en ruimtelijke oplossingen maken het mogelijk om passende plekken te maken voor migranten zodat migratie een kans wordt in plaats van een probleem. Een Stad van Komen en Gaan richt zich niet alleen op vluchtelingen, maar ook om expats, arbeidsmigranten, kenniswerkers en studenten, als groepen die zich voor langere of kortere tijd in onze steden huisvesten.

Aanleiding was de ophef die enkele jaren geleden ontstond rond een onverwachte toename van het aantal vluchtelingen. Het onvermogen van Europese steden om met een onverwachte influx van migranten om te gaan, kwam toen pijnlijk aan het licht. Op diverse plaatsen werden noodoplossingen getroffen op het gebied van bijvoorbeeld huisvesting die nieuwkomers isoleerde en integratie belemmerde. Het is belangrijk om migratie in een breder perspectief te bekijken en oog hebben voor de kansen en impulsen die de instroom van nieuwe groepen te bieden heeft.

rotterdam_diversity-17997 (003)

Migratie en de effecten ervan staan nog nauwelijks op de ruimtelijke agenda, behalve als het gaat om acute noodvoorzieningen. Toch ziet Crimson dit als een typisch ruimtelijke opgave met een onmiskenbare urgentie. Een bredere definitie van migratie kan helpen het vraagstuk te adresseren in een gepolariseerd maatschappelijk speelveld. Het gaat dan niet alleen om vluchtelingen, maar om alle groepen die onze steden voor kortere of langere tijd aandoen zoals expats, arbeidsmigranten, kenniswerkers en bijvoorbeeld studenten. Om het vraagstuk van migratie en de stad, te verkennen is stedenbouwkundig ontwerp het startpunt. Zo kunnen we de consequenties en mogelijkheden van ‘een stad van komen en gaan’ samen met de maatschappelijke implicaties in beeld brengen. Dit is onmisbaar voor een integrale ontwikkeling en een maatschappelijk debat.

Een Stad van Komen en Gaan maakt de brede betekenis van migratie voor onze steden zichtbaar door middel van onderzoek in verschillende fases en thema’s. In de eerste fase wordt onderzoek gedaan naar de internationale context van migratie in vijf verschillende steden in Europa. De onderzochte steden hebben een geschiedenis vergelijkbaar met die van Nederland, en hebben alle te maken met de huidige vluchtelingencrisis. Ze hebben verschillende strategieën ontwikkeld om met migratie om te gaan. De volgende onderzoeksfase richt zich op de Nederlandse context met Amsterdam als onderzoekscasus. Amsterdam kent een lange traditie van groepen migranten die komen en gaan, en wordt op vergelijkbare wijze als de Europese steden uit de eerste fase onder de loep genomen.

Dit alles resulteert in een selectie van honderd best practices op het gebied van migratie en tijdelijke huisvesting in West-Europa. Het gaat om de meest inspirerende en uiteenlopende experimenten op het gebied van tijdelijke huisvesting, openbare ruimte, nieuwe typologieën, prototypes, maar ook van samenwerkingsvormen, sociale programma’s, software, apps, beleid, et cetera. Ze worden samengebracht in een catalogus van onderzochte projecten, onderzoeken en experimenten gecombineerd met een reeks aanbevelingen. Samen vormen ze een handboek met ideeën en lessen met betrekking tot programma en ontwerp voor de ideale ‘stad van komen en gaan’.

De derde fase richt zich op concrete voorbereidingen voor een aantal pilotprojecten in Nederland die op de langere termijn tot een reeks concrete prototypes en demonstratieprojecten moet leiden. De onderzoekslocaties zijn: de Schilderswijk (Den Haag), Zomerhofkwartier (Rotterdam), Amsterdam-West (Amsterdam), Waalsprong (Nijmegen) en Nieuwegein. Deze pilotprojecten zullen betrekking hebben op verschillende aspecten van migratie in de stad, zoals concrete ruimtelijke ingrepen, sociale projecten met bewoners of andere stakeholders, en regelgeving.

In 2018 zal het project worden afgesloten met de publicatie Een Stad van Komen en Gaan / A City of Comings and Goings met daarin een inleidend essay, de conclusies van het onderzoek en gastbijdragen van verschillende experts op het gebied van migratie.